‘In de lucht’: de crisis in de Rode Zee zet het vredesproces in Jemen stil

DUBAI, 12 februari – Amanda Mouawad Terwijl Huthi-aanvallen de Rode Zee beroeren en westerse luchtaanvallen zich richten op de rebellen, liggen de pogingen om een ​​einde te maken aan de langlopende oorlog in Jemen tot stilstand, waardoor verdere ellende dreigt voor een land dat op zijn knieën ligt.

Nog in december wonnen moeizame onderhandelingen terrein en zeiden de Verenigde Naties dat de strijdende partijen hadden afgesproken te werken aan “de hervatting van een inclusief politiek proces”.

De door Iran gesteunde Huthis vechten sinds maart 2015 tegen een door Saoedi-Arabië geleide coalitie, maanden nadat ze de hoofdstad Sanaa en de meeste bevolkingscentra van Jemen hadden ingenomen, waardoor de internationaal erkende regering zuidwaarts naar Aden werd gedwongen.

Honderdduizenden mensen zijn omgekomen tijdens de gevechten en door indirecte oorzaken zoals ziekte en ondervoeding. Ruim 18 miljoen Jemenieten hebben “dringende steun” nodig, aldus de humanitaire organisatie OCHA van de VN.

Advertentie

De vijandelijkheden zijn in april 2022 aanzienlijk afgenomen, toen een zes maanden durend, door de VN bemiddeld staakt-het-vuren van kracht werd, en zijn sindsdien op een laag niveau gebleven.

Maar Huthi-aanvallen op de scheepvaart in de Rode Zee en de Amerikaanse en Britse vergeldingsmaatregelen hebben het vredesproces “in de lucht gegooid”, zegt Farea Al-Muslimi, een onderzoeker bij het Midden-Oosten en Noord-Afrika-programma van Chatham House.

De Huthis, die zeggen solidair te zijn met de Palestijnen in Gaza, hebben sinds november tientallen aanvallen uitgevoerd op schepen op de cruciale maritieme route.

Advertentie

Volgens de opstandelingen zijn zeventien van hun strijders gedood bij recente represailles.

“Vrede in Jemen vereist internationale en regionale verplichtingen die anders zijn dan die welke nu bestaan”, zei Muslimi. “De weg naar de oorlog was gesloten, maar nu is de deur naar de hel weer geopend.”

Vredesplan ‘niet meer op tafel’

Top Huthi-functionaris Hussein al-Ezzi erkende deze maand “obstakels” op de weg naar vrede, waarvan hij de schuld gaf aan de VS, Groot-Brittannië en de Jemenitische regering.

Maar “Riyad en Sanaa hebben de moed om deze moeilijkheden te overwinnen”, vertelde hij op een persconferentie, zonder er verder op in te gaan.

Majid Al-Madhaji, van de denktank Sanaa Center for Strategic Studies, zei echter dat met de opflakkering in de Rode Zee “een vredesplan niet langer een plaats heeft op de discussietafel”.

In december zei de speciale VN-gezant voor Jemen, Hans Grundberg, dat er vooruitgang was in de richting van een routekaart die belangrijke kwesties zou oplossen, zoals het akkoord gaan met het betalen van ambtenaren die onder de Huthis werken, en het hervatten van de olie-export.

De door Saoedi-Arabië gesteunde Jemenitische regering zoekt nu echter naar een “kans om het machtsevenwicht te keren” in haar voordeel, zei Madhaji.

Vorige maand riep de plaatsvervangend leider van de presidentiële raad van de regering zelfs op tot buitenlandse steun voor een grondoffensief ter ondersteuning van de Amerikaans-Britse luchtaanvallen op de Huthis.

Half januari bestempelde Washington de Huthis opnieuw als een terreurgroep, nadat hij de aanwijzing in 2021 had ingetrokken om humanitaire inspanningen te ondersteunen en diplomatieke inspanningen te bevorderen.

Maar “het idee dat wij (de VS) nu de anti-Huthi-troepen zouden opbouwen tot het punt waarop ze de gevechten zouden kunnen hervatten, ligt volgens mij simpelweg niet in de kaarten”, zei Gerald Feierstein, een voormalige Amerikaanse ambassadeur in Jemen.

“We gaan die route niet bewandelen”, zei hij tegen AFP.

De VS staan ​​“onder grote druk om niets te doen dat de (vredes)onderhandelingen gaat ondermijnen”, voegde Feierstein eraan toe.

‘Kijk van ver’

Generaal Joseph Votel, voormalig hoofd van het Amerikaanse Centrale Commando, bagatelliseerde ook de mogelijkheid van ‘een groot gevecht’ en zei dat Washington dringender problemen heeft, niet in de laatste plaats de oorlog tussen Israël en Hamas.

“Het oplossen van de situatie in Gaza en het herstellen van een vorm van afschrikking met Iran zou voor mij een veel hogere prioriteit hebben”, zei de gepensioneerde generaal.

Ondertussen is de Amerikaanse bondgenoot Saoedi-Arabië bezig met een delicate evenwichtsoefening, nu ‘s werelds grootste olie-exporteur zichzelf probeert te bevrijden uit de hardnekkige oorlog die voor zijn deur staat.

Het heeft zich niet aangesloten bij een door de VS geleide marinecoalitie om Huthi-aanvallen op de scheepvaart af te schrikken en uitte “grote bezorgdheid” na de eerste ronde van aanvallen door de VS en Groot-Brittannië, waarin werd opgeroepen tot “terughoudendheid”.

Riyadh “zal van een afstandje toekijken in welke mate Washington zal gaan, maar het zal geen enkele strijd met de Huthis aangaan, tenzij zij zich op zijn land richten”, zei Muslimi.

Maar zelfs nu Saoedi-Arabië buiten de opflakkering blijft, blijft de weg naar vrede in Jemen ongrijpbaar, aldus Mohammed Al-Basha, een Jemen-expert van de in de VS gevestigde Navanti-onderzoeksgroep.

“Het is minder waarschijnlijk dat de internationale gemeenschap een Jemenitisch vredesplan steunt vanwege zorgen over het belonen van de Huthis voor aanvallen op de Rode Zee, waardoor het door de VN geleide en door de VS gesteunde vredesproces wordt bevroren”, zei hij. — AFP